{"id":39,"date":"2021-05-14T11:09:37","date_gmt":"2021-05-14T09:09:37","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer1307223.home.pl\/mr\/?page_id=39"},"modified":"2021-08-17T13:38:35","modified_gmt":"2021-08-17T11:38:35","slug":"o-kolekcji","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/o-kolekcji\/","title":{"rendered":"O kolekcji"},"content":{"rendered":"\n

O kolekcji, czyli od pude\u0142ka do muzeum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tajemniczej zawarto\u015bci pude\u0142ka po butach. Pewnego dnia (mog\u0142em mie\u0107 wtedy cztery albo pi\u0119\u0107 lat) ojciec wydoby\u0142 je z czelu\u015bci odzie\u017cowej szafy i otworzy\u0142. Pude\u0142ko pe\u0142ne by\u0142o figurek na koniach w bia\u0142ych p\u0142aszczach z krzy\u017cami, rycerzy z kopiami i zakutych w zbroje pieszych z pomalowanymi na czerwono tarczami z bia\u0142ym or\u0142em.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szar\u017ca joannit\u00f3w. Figurki z systemu bitewnego Fire Forge Games sk\u0142ada\u0142 i malowa\u0142 Karol Sza\u0142adzi\u0144ski.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Plastikowe figurki krzy\u017cak\u00f3w, Zawiszy Czarnego i ksi\u0119cia Witolda wzorowane na postaciach z obrazu Jana Matejki Bitwa po Grunwaldem<\/em> m\u00f3j tato kupi\u0142 w sklepie z zabawkami Dom Dziecka<\/em> przy ul. Szerokiej w Toruniu na pocz\u0105tku lat 60. ubieg\u0142ego wieku za pieni\u0105dze z pierwszej zarobionej przez siebie pensji. Nie by\u0142o mnie jeszcze wtedy na \u015bwiecie. Dzi\u015b mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zawarto\u015b\u0107 pude\u0142ka po butach zapocz\u0105tkowa\u0142a moje zainteresowanie histori\u0105 Polski i sta\u0142a si\u0119 zaczynem kolekcjonerskiej pasji, w wyniku kt\u00f3rej zgromadzi\u0142em zbi\u00f3r ponad 2 tysi\u0119cy figur. Figurki ojca mam nadal, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie wszystkie przetrwa\u0142y moje dzieci\u0144stwo \u2013 zrobione z kruchego plastiku \u0142atwo si\u0119 \u0142ama\u0142y (szczeg\u00f3lnie ko\u0144skie nogi i ogony).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzy\u017cacy, Zawisza Czarny i ksi\u0105\u017c\u0119 Witold inspirowani postaciami z obrazu Jana Matejki wykonane na pocz\u0105tku lat 60. XX wieku przez pracownik\u00f3w Polskiego Zwi\u0105zku G\u0142uchuch.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Staro\u017cytni te\u017c si\u0119 bawili<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Figurki wojownik\u00f3w wytwarzano ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci. Archeolodzy znajduj\u0105 je zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d przedmiot\u00f3w kultu jak i zabawek. W staro\u017cytnym Egipcie postaci \u017co\u0142nierzy wytwarzano z drewna, na Krecie z terakoty, a w staro\u017cytnej Grecji r\u00f3wnie\u017c br\u0105zu. By\u0142y r\u0119cznie robione i malowane. Od XII wieku w Europie ch\u0142opcy bawili si\u0119 wykonanymi z drewna figurami rycerzy w du\u017cych skalach. Zabawki te czasem umieszczano na k\u00f3\u0142kach i poruszano za pomoc\u0105 sznurk\u00f3w. Odlewanie figur z form rozpowszechni\u0142o si\u0119 w XVI wieku. By usprawni\u0107 produkcj\u0119 i spopularyzowa\u0107 figurki zbrojnych postaci pierwsze ich wytw\u00f3rnie w Aarau w Szwajcarii, Norymberdze w Niemczech, w F\u00fcrth w Bawarii oraz w Strasburgu we Francji zacz\u0119\u0142y u\u017cywa\u0107 specjalnego stopu cyny oraz form wielokrotnego u\u017cytku wykonywanych z \u0142upka. Te pierwsze odlewane masowo figurki by\u0142y p\u0142askie. Pr\u00f3by wykonania figur pe\u0142nowymiarowych podj\u0119to w XVIII wieku w Anglii. Dynamiczny rozw\u00f3j firm produkuj\u0105cych r\u0119cznie malowane, precyzyjnie wykonane figury nast\u0105pi\u0142 w Europie w latach 1830\u20131890. W tym czasie w Polsce rozdartej pomi\u0119dzy zaborc\u00f3w, nie istnia\u0142y rodzime oficyny, kt\u00f3re wytwarza\u0142yby figurki. Jednak w zaborze pruskim produkowano figurki polskich \u017co\u0142nierzy. Niemieccy producenci odlewali g\u0142\u00f3wnie polskich powsta\u0144c\u00f3w-kosynier\u00f3w \u2013 formacja ta najwyra\u017aniej wry\u0142a si\u0119 w \u015bwiadomo\u015b\u0107 zaborc\u00f3w jako typowo polska. Kosynier\u00f3w wyprodukowa\u0142y oficyna Weygang z Getyngi i odlewnik Johann Gottlob Lorenz z F\u00fcrth. Dopiero w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym powsta\u0142y w Polsce firmy odlewaj\u0105ce figurki polskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3re sprzedawane by\u0142y w sklepach z zabawkami. Najbardziej znan\u0105 by\u0142a firma Mars<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Kolekcja prezentowana w muzeum dzieli si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci. Pierwsza to plastikowe figurki-zabawki, tzw. kioskowce<\/em> produkowane w Polsce w czasach PRL od pocz\u0105tku lat 60. XX wieku i jeszcze po okr\u0105g\u0142osto\u0142owych przekszta\u0142ceniach a\u017c po rok 1994. Druga cz\u0119\u015b\u0107 to kolekcjonerskie figury ze stopu o\u0142owiu i cyny oraz z \u017cywic najpowszechniej okre\u015blane w naszym kraju jako figurki historyczne. Ich zadaniem jest jak najwierniejsza rekonstrukcja wygl\u0105du przedstawianej postaci. Powstaj\u0105 one na podstawie konkretnych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych. Cechuj\u0105 si\u0119 wysokim poziomem wykonania detalu i s\u0105 sk\u0142adane oraz malowane r\u0119cznie przez kolekcjoner\u00f3w. Wystaw\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 figurki przeznaczone do gier bitewnych Warhammer i Fire Forge Games oraz bogaty zbi\u00f3r figur papierowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rycerze polscy z XIII wieku. Figury r\u00f3\u017cnych firm z\u0142o\u017cy\u0142 i pomalowa\u0142 Karol Sza\u0142adzi\u0144ski.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nasze drogie kioskowce<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prawie po\u0142owa kolekcji figurek prezentowanych w muzeum to tzw. kioskowce<\/em>, czyli \u017co\u0142nierzyki produkowane w czasach PRL i sprzedawane w kioskach oraz sklepach z zabawkami. Ich g\u0142\u00f3wnym producentem by\u0142 Polski Zwi\u0105zek G\u0142uchych, st\u0105d sygnatury na podstawkach, np.: ZSP PZG Warszawa (Zak\u0142ad Szkolno Produkcyjny Polskiego Zwi\u0105zku G\u0142uchych Warszawa), PZG SP (Polski Zwi\u0105zek G\u0142uchych Sp\u00f3\u0142dzielnia Produkcyjna), WZUP PZG (Warszawski Zak\u0142ad Us\u0142ugowo Produkcyjny Polskiego Zwi\u0105zku G\u0142uchych). Figury produkowa\u0142y te\u017c wtedy m.in. Zak\u0142ad Szkolno Produkcyjny Puszczykowo w Wielkopolsce, Zak\u0142ady Tworzyw Sztucznych Plastyk<\/em> Sp\u00f3\u0142dzielnia Pracy Pruszk\u00f3w (pod tym samym adresem ul. Parkowa 1 dzia\u0142a\u0142a te\u017c firma Zak\u0142ady Tworzyw Sztucznych Sp\u00f3\u0142dzielnia Pracy Przybory Szkolne<\/em> Pruszk\u00f3w, kt\u00f3ra okre\u015bla\u0142a swoje wyroby na pude\u0142kach jako miniatury historyczne) oraz warszawski Zak\u0142ad Produkcyjny Foto-Pam.<\/p>\n\n\n\n

Kioskowce<\/em> by\u0142y odlewane z kruchego tworzywa w metalowych formach metod\u0105 wtrysku i r\u0119cznie malowane. W przypadku PZG figury malowali cha\u0142upnicy w domach. Ten indywidualizm zaobserwowa\u0107 mo\u017cemy dzi\u015b analizuj\u0105c sposoby malowania figur oraz dobierania kolor\u00f3w. Na przyk\u0142ad w serii z Indianami Polowanie na nied\u017awiedzia<\/em> wyprodukowano przynajmniej na dwa sposoby upozowane nied\u017awiedzie gryzzly malowane zwykle na kolor czarny lub br\u0105zowy. Zdarzy\u0142 si\u0119 jednak cha\u0142upnik, kt\u00f3ry malowa\u0142 nied\u017awiadka na bia\u0142o i ta figurka jako najrzadsza osi\u0105ga dzi\u015b najwy\u017csze ceny na aukcjach. Nie da si\u0119 ju\u017c ustali\u0107 dlaczego jeden z malarzy figurek kaza\u0142 Indianom prerii polowa\u0107 na nied\u017awiedzia polarnego. By\u0107 mo\u017ce \u2011 jak to w PRL-u lat 80., kiedy wszystkiego brakowa\u0142o \u2011 zabrak\u0142o br\u0105zowej farby, by\u0142o natomiast jeszcze du\u017co farby bia\u0142ej?<\/p>\n\n\n\n

Projektowaniem figur w tamtych czasach zajmowali si\u0119 historycy i bronioznawcy, kt\u00f3rzy dysponowali te\u017c umiej\u0119tno\u015bciami plastycznymi. Najcz\u0119\u015bciej wymienia si\u0119 w\u015br\u00f3d nich malarza batalist\u0119 Ryszarda Morawskiego, kt\u00f3ry te\u017c zajmowa\u0142 si\u0119 wytwarzaniem i malowaniem figurek historycznych. Wspomnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c trzeba o duecie: rysownik Andrzej Klein i bronioznawca Andrzej Nadolski. Opr\u00f3cz ksi\u0105\u017cek o tematyce historycznej byli oni te\u017c autorami figurek papierowych, wydanych w 1983 roku na 300 rocznic\u0119 zwyci\u0119stwa pod Wiedniem z 1683 roku (Klein namalowa\u0142, Nadolski napisa\u0142 opracowanie). Figurki wydrukowa\u0142a Krajowa Agencja Wydawnicza Oddzia\u0142 w \u0141odzi. Klein zaprojektowa\u0142 te\u017c m.in. papierowe figurki powsta\u0144c\u00f3w ko\u015bciuszkowskich (oryginalne tablice przeznaczone dla wydawcy namalowane akwarel\u0105 pokazujemy w muzeum).<\/p>\n\n\n\n

Inspiracje dla tworzenia figur w tamtych czasach by\u0142y r\u00f3\u017cne. O postaciach z obrazu Matejki Bitwa pod Grunwaldem<\/em> ju\u017c wspomnia\u0142em. W naszym muzeum zobaczy\u0107 mo\u017cna postaci Zorra na koniu i pieszo oraz sier\u017canta Garcii inspirowane serialem telewizyjnym Zorro<\/em> z pocz\u0105tku lat 60. XX wieku. Filmem inspirowane by\u0142y te\u017c postaci czterech pancernych (serial Czterej pancerni i pies<\/em> zacz\u0105\u0142 by\u0107 emitowany w 1966 roku), Janosika (serial o tym tytule wszed\u0142 na ekrany w 1974 roku) czy grupy figur z Robin Hoodem, cz\u0142onkami jego bandy i lud\u017ami szeryfa (brytyjski seriali Robin z Sherwood<\/em> by\u0142 emitowany w Polsce w drugiej po\u0142owie lat 80.). S\u0105 te\u017c postaci z ksi\u0105\u017cek: PZG wyprodukowa\u0142o w latach 60. muszkieter\u00f3w (ta sama figura w trzech r\u00f3\u017cnych kolorach stroju) z Trzech muszkieter\u00f3w<\/em> Aleksandra Dumas. Firma Foto-Pam wypu\u015bci\u0142a na rynek seri\u0119 wysokich figurek inspirowanych Trylogi\u0105 Henryka Sienkiewicza \u2011 na wystawie zobaczy\u0107 mo\u017cna pana Wo\u0142odyjowskiego, Skrzetuskiego, Zag\u0142ob\u0119 i Krysi\u0119 Drohojowsk\u0105 czyli Krzysi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Kioskowce<\/em> obrazuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie wojsko polskie od czas\u00f3w Mieszka I po koniec lat 80. XX wieku. Mamy wi\u0119c w muzeum m.in. pi\u0119kne, dynamiczne figury husarzy, postaci z czas\u00f3w powstania ko\u015bciuszkowskiego (w tym sam naczelnik Ko\u015bciuszko w sukmanie inspirowany Wojciechem Kossakiem), czy pi\u0119knie pomalowane figurki z epoki Ksi\u0119stwa Warszawskiego i Kr\u00f3lestwa Polskiego. S\u0105 te\u017c u\u0142ani z czas\u00f3w kampanii wrze\u015bniowej, s\u0105 wysokie figurki z czas\u00f3w potopu szwedzkiego oraz z powstania warszawskiego. Osobn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zbioru kioskowc\u00f3w<\/em> stanowi\u0105 Indianie i kowboje: jest wioska india\u0144ska, kowbojskie miasteczko, s\u0105 serie wydawnicze (figury pakowane w pude\u0142kach): Na szlaku<\/em> (tutaj znajdziemy jedyne w\u015br\u00f3d kioskowc\u00f3w<\/em> przedstawienie kobiety z dzieckiem), Polowanie na nied\u017awiedzia<\/em>, \u0141apanie mustanga<\/em> czy Ta\u0144ce szama\u0144skie<\/em>. Rycerze natomiast zostali wyposa\u017ceni w maszyny obl\u0119\u017cnicze i zamek \u2011 oryginalnie by\u0142 to zamek z klock\u00f3w produkcji hiszpa\u0144skiej, szybko jednak zacz\u0105\u0142 by\u0107 produkowany na zasadzie pirackiej kopii przez rodzimy przemys\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Husaria wykonana przez PZG w latach 70. XX wieku.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jak prawdziwi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Figury historyczne tworz\u0105ce kolekcj\u0119 obrazuj\u0105 postaci polskich woj\u00f3w, rycerzy i \u017co\u0142nierzy od czas\u00f3w Mieszka I do pocz\u0105tk\u00f3w XVIII wieku oraz rycerzy-zakonnik\u00f3w: templariuszy, joannit\u00f3w, krzy\u017cak\u00f3w i kawaler\u00f3w mieczowych. Punktem wyj\u015bcia do ich zrobienia by\u0142y figurki renomowanych firm produkuj\u0105cych postaci z metali i \u017cywic z ca\u0142ej niemal Europy.<\/p>\n\n\n\n

W sk\u0142ad kolekcji wesz\u0142y m.in, figury w\u0142oskich oficyn: Pegaso, Romeo, Crecy Models, La Fortezza, EMI, Aitna Model, Masterclass, Soldiers oraz hiszpa\u0144skich: Andrea i Beneito. S\u0105 te\u017c niemieckie figury z Tin Berlin i Peip, a tak\u017ce rosyjskie z firm E.K. Castings, Roninminiatures czy Publius. W muzeum zaprezentowane s\u0105 te\u017c figury producent\u00f3w polskich. Najstarsz\u0105 firm\u0105 po II wojnie \u015bwiatowej, kt\u00f3ra ju\u017c nie istnieje, by\u0142a dzia\u0142aj\u0105ca w latach 80. XX wieku oficyna PZ braci G\u00f3rkiewicz\u00f3w. Cynowe wyroby tej firmy do dzi\u015b stanowi\u0105 niedo\u015bcigniony wz\u00f3r dla du\u017cej cz\u0119\u015bci producent\u00f3w z bran\u017cy i s\u0105 bardzo poszukiwane przez kolekcjoner\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Bracia G\u00f3rkiewiczowie trudnili si\u0119 g\u0142\u00f3wnie odlewaniem postaci polskich rycerzy i \u017co\u0142nierzy. W 1983 roku, w 300 rocznic\u0119 bitwy pod Wiedniem, prezentowali swoje figury w Austrii. W muzeum znajduje si\u0119 ponad 100 figur z tej oficyny. Jedna z nich pochodzi z kolekcji aktora Marka Perepeczki \u2013 kupi\u0142em j\u0105 od \u017cony aktora po Jego \u015bmierci. Od kilkudziesi\u0119ciu lat w Krakowie wytwarza figury Tomasz Kusion, w\u0142a\u015bciciel Oficyny Figurek Cynowych Krakus<\/em> \u2011 w muzeum jest ich kilkadziesi\u0105t. W kolekcji znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c wysokiej jako\u015bci figury \u017cywiczne \u2013 do najbardziej znanych polskich producent\u00f3w tego typu \u017co\u0142nierzyk\u00f3w nale\u017celi M Model i Adalbertus \u2011 niestety, obie firmy ju\u017c nie istniej\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Muzealna kolekcja figur historycznych jest zbiorem w skali 1:35 i 1:32 (wysoko\u015b\u0107 figury pieszej to 54 do 60 mm). Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych figur zosta\u0142a r\u0119cznie z\u0142o\u017cona i pomalowana przeze mnie. W zbiorze s\u0105 te\u017c absolutne rarytasy: figury r\u0119cznie zrobione od podstaw z masy termoutwardzalnej i malowane przez Leszka Ro\u015bciszewskiego \u2013 bronioznawc\u0119 i historyka sztuki z Poznania. Dla kolekcjonera to wielka rado\u015b\u0107, kiedy mo\u017ce zam\u00f3wi\u0107 u profesjonalisty co\u015b, czego nikt inny mie\u0107 nie b\u0119dzie… Pan Leszek robi do mojej kolekcji figurki od lat 90. XX wieku. Dzi\u0119ki niemu bardzo wzbogaci\u0142em zbi\u00f3r postaci z XVI i XVII wieku (na przyk\u0142ad husarzy z czas\u00f3w bitwy pod Orsz\u0105 stoczonej w 1514 roku mi\u0119dzy wojskami polsko-litewskimi a moskiewskimi i postaci z rolki sztokholmskiej przedstawiaj\u0105cej wjazd do Krakowa kr\u00f3la Zygmunta III z okazji jego ma\u0142\u017ce\u0144stwa z austriack\u0105 arcyksi\u0119\u017cniczk\u0105 Konstancj\u0105 w 1605 roku) a ostatnio (powiedzmy przez ostatnie 6 lat) zrobi\u0142 dla mnie na podstawie obrazu Johanna Samuela Mocka pt. Kampanent wojsk polskich, saskich i litewskich na Czerniakowie w 1732 roku<\/em> kilkana\u015bcie postaci z czas\u00f3w Augusta II Mocnego.<\/p>\n\n\n\n

Do zbioru figur historycznych zaliczam te\u017c te wielko\u015bci 28 mm. S\u0105 to figurki z system\u00f3w bitewnych Warhammer i Fire Forge Games, kt\u00f3re przerobi\u0142em na polskich rycerzy spod Grunwaldu oraz rycerzy-zakonnik\u00f3w z czas\u00f3w istnienia kr\u00f3lestwa Jerozolimy.<\/p>\n\n\n\n

Karol Sza\u0142adzi\u0144ski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017bo\u0142nierze Ksi\u0119stwa Warszawskiego sygnowani na podstawkach WZUP-PZG.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O kolekcji, czyli od pude\u0142ka do muzeum Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tajemniczej zawarto\u015bci pude\u0142ka po butach. Pewnego dnia (mog\u0142em mie\u0107 wtedy cztery albo pi\u0119\u0107 lat) ojciec wydoby\u0142 je z czelu\u015bci odzie\u017cowej szafy i otworzy\u0142. Pude\u0142ko pe\u0142ne by\u0142o figurek na koniach w bia\u0142ych p\u0142aszczach z krzy\u017cami, rycerzy z kopiami i zakutych w zbroje pieszych z pomalowanymi … Read More „O kolekcji”<\/span> »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":123457,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-templates\/full.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-39","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/39","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123457"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/39\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":339,"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/39\/revisions\/339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeumrycerzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}